Hoe regel je portofooncommunicatie in een stadion?

Zo regel je portofoons in een stadion: TETRA of DMR met zender, indeling van gespreksgroepen, oortjes tegen lawaai en het voorbeeld van PSV.

Kort antwoord: In een stadion werk je met een eigen portofoonnetwerk met een of meer zenders, meestal TETRA of DMR, en niet met losse toestellen die rechtstreeks met elkaar praten. Verdeel de organisatie in vaste gespreksgroepen per tribune en per dienst, met de commandoruimte als middelpunt. Reken op 50 tot 250+ portofoons, afhankelijk van de grootte van het stadion.

Waarom een stadion anders is dan een gewoon evenement

Een stadion is een betonnen gebouw vol stalen constructies, trappenhuizen, kelders en catacomben. Een portofoon die op een open terrein een paar kilometer haalt, komt in zo’n gebouw soms niet van de hoofdtribune naar de kleedkamers. Daar komen drie dingen bij die je op een festival minder snel tegenkomt:

  • Lawaai. Bij een doelpunt of een vol uitvak versta je je collega naast je nauwelijks, laat staan via een luidspreker.
  • Veel mensen tegelijk op de zender. Stewards, beveiliging, EHBO, techniek, horeca en de organisatie willen allemaal praten, vaak op hetzelfde moment.
  • Een vaste rangorde. De veiligheidscoördinator in de commandoruimte moet iedereen kunnen bereiken, en bij een incident moet zijn oproep voorgaan.

Daarom werkt een stadion met een vaste opzet die elke wedstrijd hetzelfde is. Stewards weten waar ze moeten luisteren en de commandoruimte weet wie ze waar kan bereiken.

Welk systeem kies je: TETRA of DMR?

Bijna alle grotere stadions werken met TETRA of met DMR met een zender (repeater) die het hele stadion dekt. Licentievrije portofoons zijn te beperkt: weinig kanalen, laag vermogen en iedereen in de buurt kan meeluisteren. Meer over de verschillen lees je in Wat is het verschil tussen DMR, analoog en TETRA?

DMR met repeaterTETRA
Gesprekken tegelijkTwee per frequentie (twee tijdsloten)Drie tot vier per frequentie (vier tijdsloten), meer met extra frequenties
Voorrang en noodoproepJa, afhankelijk van het toestelJa, standaard in het systeem
Geschikt voorKleinere en middelgrote stadions, vaste groepenGrote stadions met veel diensten en veel verkeer
Toestellen bij R&SKenwood NX1300, Motorola R7Motorola MXP600, MTP3550, Sepura
VergunningFrequentievergunning van de RDI nodigEigen zender met vergunning, of het landelijke netwerk van Entropia

Voor beide heb je een frequentievergunning nodig. Hoe dat werkt lees je in Heb ik een frequentievergunning van de RDI nodig?

De zender hang je zo dat het signaal ook de lastige plekken haalt: kelders, spelerstunnel, parkeergarage onder het stadion en de toegangspoorten aan de buitenkant. In grote stadions is soms een tweede zender of een extra antenne binnen nodig. Waarom een repeater het bereik zo vergroot, staat in Wat is een repeater en wanneer heb je er een nodig?

Zo deel je de gespreksgroepen in

Het belangrijkste werk zit niet in de techniek maar in de indeling. Een goede regel: één groep per team dat samen een taak heeft, en niet meer dan 20 tot 30 mensen in een groep. Wordt het drukker, splits dan.

GespreksgroepWie zitten erinLet op
CommandoVeiligheidscoördinator, hoofden van dienst, politiecontactAlleen leidinggevenden, korte meldingen
Tribune noord, oost, zuid, westStewards en hun teamleider per tribuneTeamleider luistert ook mee op Commando
UitvakStewards en beveiliging bij de bezoekersVaak drukste groep tijdens de wedstrijd
Toegang en poortenKaartcontrole, fouilleren, poortbeveiligingDruk voor de aftrap en na afloop
EHBO en BHVHulpverleners en BHV’ersMoet bij een melding direct vrij zijn
Techniek en facilitairInstallaties, schoonmaak, terreinbeheerMag rustig, geen voorrang nodig
HorecaKiosken, business club, cateringLiever apart, zodat het veiligheidskanaal schoon blijft
NoodgroepIedereenAlleen bij ontruiming of groot incident

Hoe je zo’n indeling stap voor stap opbouwt, lees je in Hoe maak je een kanaalplan voor een festival? Voor een stadion werkt het op dezelfde manier.

Politie en ambulance werken met hun eigen netwerk, C2000. De afstemming met hen loopt meestal via de commandoruimte, waar het politiecontact naast de veiligheidscoördinator zit. Zo hoeven stewards niet met twee systemen te werken.

Toestellen en accessoires voor de wedstrijddag

Een wedstrijddag duurt voor de meeste mensen 6 tot 10 uur, inclusief opbouw en afbouw. Kies daarom een accu die een hele dienst meegaat en leg reserve-accu’s klaar in de commandoruimte. Als stelregel houden wij 1 reserve-accu per 5 portofoons aan. Meer daarover in Hoe lang gaat een portofoonaccu mee?

Tegen het lawaai helpen twee dingen:

  1. Een toestel dat omgevingsgeluid wegfiltert. De Motorola MXP600 heeft volgens Motorola drie microfoons die geluid uit de omgeving onderdrukken en een extra luid geluidsprofiel.
  2. Een oortje of headset. Stewards op de tribune hebben een oortje met een microfoon op de borst nodig, anders horen ze de oproep niet. Voor mensen bij de poorten of op het veld kan een speakermicrofoon genoeg zijn. Zie ook Welk oortje of headset kies je bij je portofoon?

Geef de veiligheidscoördinator, de hoofden van dienst en de EHBO een toestel met noodknop. Bij een druk op die knop gaat er een melding naar de commandoruimte en krijgt die oproep voorrang.

Praktijkvoorbeeld: PSV

R&S levert aan meer dan 18 stadions in Nederland, groot en klein, van PSV, FC Twente, FC Utrecht en GelreDome tot Excelsior Rotterdam, Go Ahead Eagles, De Graafschap en Telstar. Bij PSV draaien bij een thuiswedstrijd meer dan 250 portofoons. Bij uitwedstrijden gaan er ongeveer 30 mee voor de eigen organisatie en de begeleiding van supporters.

Wat we in de praktijk zien werken:

  • Elke wedstrijd dezelfde indeling, zodat stewards niet hoeven na te denken over het kanaal.
  • Een vaste uitgifteplek waar iedereen zijn portofoon en oortje ophaalt en weer inlevert, met een lijst per naam of nummer.
  • Een korte test van alle groepen voordat de poorten opengaan.
  • Een reserveset (toestellen, accu’s en oortjes) in de commandoruimte voor uitval tijdens de wedstrijd.

Hoe R&S je helpt

Wil je weten welk systeem bij jouw stadion past? Bel ons op 088-7710177. We bekijken met je de grootte van het stadion, het aantal diensten en de plekken waar het signaal lastig is, en maken een voorstel voor de zender, de toestellen en de indeling van de groepen. Twijfel je over het type toestel, kijk dan ook eens in de keuzehulp.

Wil je eerst zelf testen of het systeem in jouw stadion goed werkt? Vraag een kosteloze proefplaatsing aan. Bel even kort, dan programmeren wij de toestellen en streven we ernaar ze binnen 24 uur te versturen. Je test ze een weekend tot een week. Werkt het niet, dan kost het je niets.

Voor een losse wedstrijd, een toernooi of een concert in het stadion kun je portofoons huren via het huuraanvraagformulier. Kopen kan via de webshop.

Veelgestelde vragen

Hoeveel portofoons heeft een stadion nodig?

Dat hangt af van de grootte en het type wedstrijd. Een klein stadion redt het vaak met 50 tot 100 portofoons, een groot stadion zit bij een thuiswedstrijd op 250 of meer.

Is TETRA of DMR beter voor een stadion?

Beide werken goed met een zender in het stadion. TETRA kan meer groepen tegelijk aan en is daarom vaak de keuze in grote stadions, DMR is een goede keuze voor kleinere en middelgrote stadions.

Kunnen stewards en politie met elkaar praten via de portofoon?

Niet rechtstreeks. De politie werkt met een eigen netwerk. De afstemming loopt via de commandoruimte, waar het politiecontact naast de veiligheidscoördinator zit.

Hoe versta je elkaar op een volle tribune?

Gebruik een toestel dat omgevingsgeluid onderdrukt en geef stewards een oortje met een microfoon. Via alleen de luidspreker van de portofoon mis je oproepen.

Heb je een vergunning nodig voor portofoons in een stadion?

Voor DMR en TETRA met een eigen zender heb je een frequentievergunning van de RDI nodig. Werk je via het landelijke TETRA-netwerk van Entropia, dan loopt dat via hun abonnement.

Meer in de kennisbank

Winkelwagen